كسى بود كه قرآن را در مصحفى جمع كرد . « 1 » در روايت ديگر ابو اسحاق نقل مىكند كه قرآن در زمان خلافت عمر جمع آورى شد و همو بود كه قرآن‌ها را به شهرها فرستاد . « 2 » و مشكلات ديگرى كه در نقل اين اقوال وجود دارد و آنانى كه خواسته‌اند از جمع قرآن فضيلتى بتراشتند ، گرفتار تناقض شده‌اند ، لذا اگر بطور طبيعى مسئله جمع قرآن حضرت را همانطور كه بعدا توضيح خواهيم داد صرفا حركتى براى جمع كردن در دو جلد بدانيم ( به اين دليل كه در زمان پيامبر ممكن نبود و هر آن احتمال وحى مىرفت ) و طبيعىترين زمان براى گردآورى را پس از فوت پيامبر بدانيم ، دچار مشكل نخواهيم شد . وانگهى اگر اين عمل بنابه توصيه پيامبر باشد ، عمل استثنايى ، ويژه و تاريخى تلقى نخواهد شد . ثالثا : فرق است ميان اينكه كسى خود شخصا پيشگام باشد ، يا كسانى فقط دستور دهنده آن باشد . امير المؤمنين على ، خود به اين كار اقدام كرد ، در حالى كه جمع ابوبكر توسط زيد بن ثابت و ديگران بود . و مسائل ديگرى كه در اين مقايسه مطرح است . 8 - ديدگاه مورخين و مفسرين درباره مصحف امام على تاكنون آنچه بيان شد ، نقل روايات در كتب اهل سنت و شيعه بود و از آنجا كه نقل اعم از پذيرش و قبول است ، گو اينكه برخى از محدثين اهل سنت به نقد يا توجيه اين روايات برآمده بودند ، يا كسانى مانند سليم بن

--> ( 1 ) - سجستانى ، المصاحف / 16 . ( 2 ) - همان / 17 ، متقى ، كنز العمال ، ج 2 / 578 ، خبر 4767 . البته در نقل كنز العمال سعيد بن عاص به عنوان همكار زيد نام برده شده كه نمىتواند در دولت ابوبكر باشد تا ميان اين اخبار قابل جمع باشد ، چون سعيد متولد سال اول هجرى است و فردى سيزده ساله نمىتواند به عنوان دستيار و همكار زيد و از سويى فصيح‌ترين مرد عرب باشد .